Phường Hồng Bàng

Cùng với những quyết sách về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hội nhập quốc tế; hoàn thiện hệ thống pháp luật; phát triển kinh tế tư nhân; năng lượng; ngày 22/8/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Đây được xem là một "cột mốc chiến lược" cho giáo dục Việt Nam, kế thừa và phát triển từ Nghị quyết 29-NQ/TW với quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp quyết liệt; với những điểm đột phá, nội dung mới chủ yếu như sau:

Đột phá về tư duy, hận thức và quyết tâm, quyết liệt thay đổi mạnh mẽ thể chế trong giáo dục, đào tạo. Nghị quyết khẳng định giáo dục và đào tạo không chỉ là quốc sách quan trọng hàng đầu, mà còn là nhân tố quyết định tương lai, vận mệnh của dân tộc. Nghị quyết chỉ rõ: để giáo dục và đào tạo có sự phát triển đột phá trong kỷ nguyên mới, thì các luật, chính sách nhất định phải thay đổi theo.

Đổi mới thể chế với tư duy theo hướng thay vì quản lý, phải kiến tạo, thì xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để các nhà trường, các cơ sở giáo dục và đào tạo có thể thu hút được mọi nguồn lực (cả hữu hình và vô hình) cho sự phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo và sự tăng trưởng của nhà trường, hội nhập với trình độ và chuẩn mực quốc tế.

So với Nghị quyết 29-NQ/TW, Nghị quyết 71-NQ/TW chuyển trọng tâm từ "đổi mới căn bản, toàn diện" sang "đột phá chiến lược" trong giáo dục. Tinh thần này thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng ta, đó là coi giáo dục và đào tạo là trọng tâm của Chiến lược phát triển quốc gia trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập sâu rộng. Nghị quyết 71-NQ/TW mở rộng không gian phát triển giáo dục ra ngoài phạm vi nhà trường, kết nối chặt chẽ với khoa học, công nghệ, kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số.

Điểm mới trong Nghị quyết 71-NQ/TW là sự cân bằng giữa giáo dục đại chúng và giáo dục tinh hoa. Nghị quyết nhấn mạnh phải đồng thời bảo đảm tính toàn dân (phổ cập, công bằng giáo dục) và chú trọng đào tạo nhân tài, nhân lực chất lượng cao cho đất nước. Yêu cầu xây dựng đề án đào tạo tài năng tại các cơ sở giáo dục, nhằm khắc phục quan niệm trước đây vốn thiên về "phổ cập hóa" mà thiếu quan tâm đến bồi dưỡng đội ngũ tinh hoa. Đây là bước chuyển tư duy quan trọng: giáo dục vừa phải bảo đảm công bằng xã hội, vừa tạo môi trường cho những cá nhân tài năng phát triển.

Từ Nghị quyết này có thể thấy, Đảng và Nhà nước ta dành sự quan tâm đặc biệt và kỳ vọng lớn lao cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo: Nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục các bậc học; thực hiện phổ cập giáo dục mẫu giáo trẻ 3-5 tuổi, giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở; thực hiện học 2 buổi/ngày. Đến năm 2035, có ít nhất 2 cơ sở giáo dục đại học có những lĩnh vực được xếp hạng top 100 thế giới; đến năm 2045, Việt Nam vào top 20 quốc gia có nền giáo dục công bằng, hiện đại nhất thế giới.

Cùng với tầm nhìn dài hạn, Nghị quyết 71-NQ/TW đưa ra hàng loạt quyết sách cụ thể nhằm "gỡ nút thắt" cho giáo dục. Trước hết, bài toán nguồn lực được giải quyết bằng cam kết ngân sách mạnh mẽ: tối thiểu 20% tổng chi ngân sách dành cho giáo dục, trong đó ít nhất 5% tổng chi ngân sách đầu tư cho giáo dục (và 3% cho giáo dục đại học). Việc tăng tỷ trọng chi cho đại học lên 3% (từ mức xấp xỉ 1,5 - 1,8% trước đây) được coi là đột phá tài chính nhằm chấm dứt tình trạng đầu tư manh mún, thiếu bền vững cho giáo dục đại học.

Đến năm 2030, Nghị quyết đặt mục tiêu miễn học phí, miễn phí sách giáo khoa và có một bộ sách giáo khoa thống nhất trên cả nước; đồng thời, thúc đẩy hội nhập quốc tế mạnh mẽ hơn nữa trong giáo dục, đẩy mạnh dạy song ngữ, tiến tới đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường. Đặc biệt, việc phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy và học được nhấn mạnh như một yêu cầu tất yếu để nâng cao chất lượng giáo dục trong kỷ nguyên số. Đây là những điểm đổi mới rất mạnh dạn, quyết liệt với tầm nhìn xa trông rộng, đáp ứng mong mỏi của toàn xã hội.

Song song với đó, Nghị quyết chủ trương xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia mới về phát triển giáo dục và đào tạo, cùng các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế… để huy động tối đa nguồn lực xã hội đầu tư cho giáo dục. Đặc biệt, Nghị quyết khuyến khích phát triển giáo dục ngoài công lập: ưu tiên cho các cơ sở giáo dục tư thục thuê cơ sở vật chất dư thừa của Nhà nước, hỗ trợ tín dụng… nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí và bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục cho người dân. Định hướng này cho thấy sự coi trọng vai trò của khu vực tư nhân và cộng đồng trong phát triển giáo dục, phù hợp với xu thế xã hội hóa giáo dục.

Một điểm mới then chốt khác là chính sách đối với nhà giáo và quản trị hệ thống. Nghị quyết 71-NQ/TW đề ra chế độ đãi ngộ vượt trội: phụ cấp ưu đãi nghề tối thiểu 70% cho giáo viên (100% với giáo viên vùng khó khăn), 30% cho nhân viên hỗ trợ. Đây là giải pháp trực diện nhằm giúp nhà giáo yên tâm công tác, cống hiến và giữ chân người giỏi ở lại với nghề, qua đó nâng cao chất lượng đội ngũ.

Về cơ chế quản lý, Nghị quyết yêu cầu bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho các trường đại học, tách bạch tự chủ học thuật với tự chủ tài chính. Các cơ sở giáo dục đại học được trao quyền tự quyết về chuyên môn, tổ chức nhân sự, tuyển dụng người tài (kể cả nhân lực quốc tế) mà không phụ thuộc vào mức tự chủ tài chính. Điều này kỳ vọng tạo nên những đại học nghiên cứu tinh hoa, đẳng cấp quốc tế khi được "cởi trói" khỏi các rào cản hành chính cứng nhắc.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 71-NQ/TW mạnh dạn cải cách mô hình quản trị: "Không tổ chức hội đồng trường" đối với cơ sở giáo dục công lập (trừ hợp tác quốc tế đặc thù), thực hiện mô hình Bí thư cấp ủy đồng thời là người đứng đầu cơ sở. Chủ trương này nhằm đảm bảo tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với giáo dục đào tạo. Đồng thời, Nghị quyết phản ánh xu hướng giáo dục hiện đại, nhân văn khi xác định "người học là trung tâm, nhà giáo là động lực quyết định", đề cao sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong giáo dục con người. Mục tiêu xây dựng con người Việt Nam toàn diện được cụ thể hóa bằng việc lồng ghép các giá trị đạo đức, kỹ năng sống ở mọi cấp học, chú trọng giáo dục hướng nghiệp thực chất.

Để đạt được những mục tiêu chiến lược với tầm nhìn dài hạn, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đề ra 08 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để tổ chức triển khai thực hiện: (1) Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động, xác định quyết tâm chính trị mạnh mẽ để đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; (2) Đổi mới mạnh mẽ thể chế, tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục và đào tạo; (3) Tăng cường giáo dục toàn diện đức, trí, thể, mỹ, hình thành hệ giá trị con người Việt Nam thời đại mới; (4) Chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo (5) Tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất trường lớp đạt chuẩn, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non và phổ thông; (6) Cải cách, hiện đại hóa giáo dục nghề nghiệp, tạo đột phá phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao; (7) Hiện đại hóa, nâng tầm giáo dục đại học, tạo đột phá phát triển nhân lực trình độ cao và nhân tài, dẫn dắt nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; (8) Đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế sâu rộng trong giáo dục và đào tạo.

Với những nội dung mới, điểm mới đột phá như trên, có thể thấy Nghị quyết 71-NQ/TW đã định vị lại hệ thống giáo dục Việt Nam với tầm nhìn dài hạn, giải pháp toàn diện và định lượng rõ ràng, thể hiện tư duy chiến lược và khát vọng phát triển giáo dục lên một tầm cao mới.